آواز دهل از ...

[نقاب]

آواز دهل از ...


پیامبر گرامی اسلام فرمودند:
«اِیّاكُمْ وَ فُضُولَ النَّظَرِ، فَاِنَُّه یَبْدُرُ الْهَوی، وَ یُولِدُ الْغَفْلَةَ ؛ از چشم چرانی بپرهیزید، زیرا هرزگی چشم، هوی و هوس را بیشتر كرده و سرعت می‌بخشد و سبب غفلت می‌شود.» (بحارالانوار، ج 73، ص 182)

• مراد از «نظر» كه در روایت آمده، چیست؟

در ابتدا به نظر می‌رسد كه منظور نگاه به نامحرم باشد كه باعث هواپرستی می‌شود، ولی بعید نیست معنای وسیعتری در نظر باشد؛ یعنی، هر نظری كه باعث تحریك هوای نفس انسان می‌گردد؛ مثلا، از كنار خانه مجلّلی می‌گذرد، خیره خیره به آن می‌نگرد و آرزو می‌كند كه‌ ای كاش، من هم چنین خانه‌ای داشتم، یا اتومبیل آخرین مدلی را می‌بیند و آرزوی آن را می‌كند. این نظر همراه با آرزو و اشتیاق و طلب و تقاضا، باعث سرعت بخشیدن به غفلت می‌گردد، زیرا انسان را به دنیا علاقمند می‌كندو الاّ نگاه عبرت آمیز و توحیدی یا نگاهی كه برای رسیدگی به حال فقیر بیچاره‌ای باشد و یا به مریضی می‌نگرد تا او را درمان سازد؛ چنین نظركردنی بسیار پسندیده و مورد تاكید است.
از دور آوازه‌ای دارد، اما وقتی كسی آن را از نزدیك می‌بیند، در می‌یابد كه پوشالی و توخالی و گوش خراش است.

• نكته:

بسیاری از اموال و مقامات دنیایی چنین است كه علی علیه‌السلام فرموده‌اند:
«كلّ شیء من الدنیا سَماعُهُ اَعْظَمُ مِنْ عَیانِه;
هر چیزی از دنیا شنیدنش بزگتر از دیدنش است» (نهج‌البلاغه، خطبه 114)
به قول معروف: آواز دهل شنیدن از دور خوش است. از دور آوازه‌ای دارد، اما وقتی كسی آن را از نزدیك می‌بیند، در می‌یابد كه پوشالی و توخالی و گوش خراش است.
مرحوم حضرت آیة الله العظمی بروجردی زمانی در درس نصیحت می‌فرمود:
«اگر برای این نیّت درس می‌خوانید كه به این مقام و موقعیتی كه من دارم برسید، خطای بزرگی مرتكب شده‌اید. شما از دور فكر می‌كنید و مرجعیتی می‌بیند، من در این موقعیتی كه هستم صاحب وقت خویش نیستم، مالك استراحت خودم نیستم.»
تقریباً تمام مواهب و نعمت‌های دنیا چنین است.


مباحث اخلاقی آیةالله مكارم شیرازی، بااندكی تصرف